ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΑΡΘΡΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

Καλή χρονιά σε όλους, με υγεία, αισιοδοξία και δημιουργία. Ξεκινούμε την νέα χρονιά με παραμύθια και ιστορίες, πιάνοντας το νήμα από εκεί που το αφήσαμε!

Με χαρά φιλοξενούμε σήμερα στη στήλη μας μία μελλοντική συνάδελφο Μαία που τελειώνει τη φοίτησή της, την δ. Τσιώλη Σωτηρία που είχε την καλοσύνη να συνδράμει στο άρθρο του Ιανουαρίου. Την ευχαριστώ και σας παραθέτω παρακάτω όσα στοιχεία βρήκε μετά την έρευνά της.

        Η σημασία του μητρικού θηλασμού στην Ιστορία – Μυθολογία

Ο Δίας, ως βρέφος, θηλάστηκε από τη νύμφη Αμάλθεια (σε άλλες πηγές αναφέρεται ως κατσίκα)

Προϊστορικοί χρόνοι

Γύρω στο 10.000 πχ σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα το διαιτολόγιο των ανθρώπων έμοιαζε με αυτό των σημερινών κοινωνιών κυνηγών όπως αυτών της Παπούα- ΝέαςΓουινέας και της ερήμου Καλαχάρι. Έτσι, συμπεραίνεται εύλογα πως και ο Μητρικός Θηλασμός συνεχιζεται τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 2 (ακόμα και μέχρι 6) ετών!

Αρχαία εποχή

Στην αρχαιότητα το μητρικό γάλα θεωρούνταν ιερό και ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του βρέφους. Για τον λόγο αυτό αποτυπώνεται συχνά στην τέχνη και τη λατρεία μέσα από μορφές θηλαζουσών θεοτήτων ή γυμνών γυναικείων μορφών με έντονα προβεβλημένους μαστούς. Παράλληλα, υπήρχε ο θεσμός της Τροφού ή Τίτθης, δηλαδή της γυναίκας που θήλαζε ξένα παιδιά έναντι αμοιβής και συχνά συμμετείχε και στην ανατροφή τους.

Μεσοποταμία

Στον βαβυλωνιακό κόσμο η θεά Αστάρτη ή Ινάνα τιμούνταν ως «Μητέρα του γόνιμου μαστού», Βασίλισσα των Ουρανών και δημιουργός θεών και ανθρώπων. Συχνά

απεικονίζεται να προσφέρει τον μαστό της, συμβολίζοντας τη θρέψη και τη γονιμότητα όλων των όντων. Αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι ο μητρικός θηλασμός διαρκούσε συνήθως 2–3 χρόνια.

Στην αρχαία Μεσοποταμία το μητρικό γάλα, είτε της μητέρας είτε της τροφού, εξυμνείται έντονα μέσα από μύθους και παραδόσεις. Ενδεικτικός είναι ο μύθος του βασιλιά Κέρετ, όπου αναφέρεται ότι ο γιος του θα τραφεί από το γάλα θεϊκών μορφών, της Αράς και τηςπαρθενικής Ανάθ, που θεωρούνται τροφοί των θεών. Παράλληλα, η φροντίδα των βρεφών ρυθμιζόταν θεσμικά: οι γονείς συνήπταν συμβόλαια με τροφούς, ενώ ο βασιλιάςΧαμουραμπή θέσπισε νόμους που καθόριζαν τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις τους γύρω στο 1800 π.Χ.

Αρχαία Αίγυπτος

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι θεωρούσαν τον μητρικό θηλασμό ζωτικής σημασίας και ιερό.

Χαρακτηριστικές είναι οι πολυάριθμες απεικονίσεις της θεάς Ίσιδας να θηλάζει τον γιο της Ώρο σε όλη τη ζωή του (γέννηση, στέψη, θάνατο), καθώς το μητρικό γάλα συμβόλιζε την πνευματική δύναμη και την αθανασία.

Όταν ο θηλασμός δεν ήταν εφικτός, η λύση ήταν η Τροφός.                   Συγκεκριμένα, τα παιδιά των Φαραώ θηλάζονταν από τροφούς,οι οποίες θεωρούνταν τόσο σημαντικές, με αποτέλεσμα τα παιδιά τους και τα παιδιά των Φαραώ να θεωρούνται «αδέλφια εκ γάλακτος». Αντίστοιχο παράδειγμα αναφέρεται                       και στη Βίβλο, όπου η κόρη του Φαραώ προσλαμβάνει τροφό για να θηλάσει τον Μωυσή.

Αρχαία Ρώμη

Στην αρχαία Ρώμη η Ρουμίλια ήταν η θεά του μητρικού θηλασμού και προστάτιδα τόσο των θηλαζουσών μητέρων όσο και των βρεφών. Η λατινική λέξη ruma σήμαινε μαστός. Κατά την ακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (300 π.Χ.–400 μ.Χ.) καθιερώθηκαν γραπτάσυμβόλαια με τροφούς για τη φροντίδα εγκαταλελειμμένων βρεφών, συνήθως κοριτσιών, που θεωρούνταν ανεπιθύμητα από τις οικογένειες τους. Τα παιδιά αυτά αγοράζονταν από εύπορους Ρωμαίους και θηλάζονταν από σκλάβες τροφούς έως περίπου τα 3 τους χρόνια. Τα συμβόλαια όριζαν με ακρίβεια τη διάρκεια του θηλασμού, τις παροχές και την αμοιβή, αποτελώντας έναν οικονομικό τρόπο απόκτησης νέων σκλάβων

Από περίπου το 100 μ.Χ. ως το 400 μ.Χ., ιατρικοί συγγραφείς όπως ο Σωρανός της Εφέσου, ο Γαληνός της Περγάμου, και ο Ορειβάσιος της Ρώμης, αναφέρουν τα απαιτούμεναχαρακτηριστικά που θα έπρεπε να διαθέτει μια τροφός.

                         Σωματικά και υγιεινά χαρακτηριστικά

• Καλή υγεία: Η τροφός έπρεπε να είναι υγιής, με γερό σώμα και να μην πάσχει από κάποια ασθένεια.
• Πρόσφατος τοκετός: Ήταν απαραίτητο να είχε γεννήσει πρόσφατα (το πολύ 2-3 μήνες πριν), ώστε να έχει άφθονο και καλής ποιότητας γάλα, το οποίο έπρεπε να είναι “γλυκό” και “παχύ”.
• Αποχή από σχέσεις: Κατά τη διάρκεια που θήλαζε, έπρεπε να απέχει από τις σεξουαλικές σχέσεις για να αποφευχθεί νέα εγκυμοσύνη, η οποία θα επηρέαζε την ποιότητα του γάλακτος.
• Συγκεκριμένη διατροφή: Ακολουθούσε συγκεκριμένη, υγιεινή διατροφή, ώστε το γάλα της να είναι θρεπτικό. 

                        Ηθικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά:

• Ήθος και χαρακτήρας: Θεωρούνταν εξαιρετικά σημαντικό να έχει καλό, ενάρετο χαρακτήρα και να είναι εχέφρων. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι ο χαρακτήρας της τροφού μεταδιδόταν στο παιδί μέσω του γάλακτος.
• Ελευθερία (ιδανικά): Ιδανικά, προτιμούσαν οι τροφοί να ήταν ελεύθερες γυναίκες, όχι δούλες, ή τουλάχιστον δούλες με καλή ανατροφή, για να διασφαλίζεται η ποιότητα των αρχών και της συμπεριφοράς που θα μάθαινε το παιδί.
• Καλή ομιλία: Έπρεπε να μιλάει σωστά τη γλώσσα (π.χ. ελληνικά στην Αθήνα), καθώς ήταν η πρώτη παιδαγωγός του παιδιού και το πρώτο άτομο από το οποίο θα μάθαινε να μιλάει.
• Διακριτικότητα: Έπρεπε να είναι διακριτική και να μην αποκαλύπτει τα μυστικά της οικογένειας στην οποία υπηρετούσε. 

Γενικά, ο ρόλος της τροφού ήταν κάτι παραπάνω από απλή παροχή γάλακτος. Ήταν μια θέση ευθύνης, καθώς ήταν η πρώτη που φρόντιζε, διαπαιδαγωγούσε και επηρέαζε το βρέφος στα πρώτα, κρίσιμα χρόνια της ζωής του. 

ΤΣΙΩΛΗ ΣΩΤΗΡΙΑ, ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΑΜ ΜΑΙΑ ΚΥΑΛΙΑΡΤΟΥ